โลกกำลังเปลี่ยนผ่านครั้งใหญ่ สู่ยุคที่ผืนป่าและระบบนิเวศไม่ได้มีดีแค่ความสวยงาม แต่คือ “ทุนทางธรรมชาติ” ที่ตีเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ ภายใต้กรอบสากลที่ตั้งเป้าปกป้องโลกกว่าร้อยละ 30 ภายในปี ค.ศ. 2030 ท่ามกลางกระแสนี้ ประเทศไทยโดยศูนย์ความเป็นเลิศด้านความหลากหลายทางชีวภาพ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) ได้รับทุนสนับสนุนจาก บพค. ประจำปีงบประมาณ 2569 ให้ดำเนินโครงการ “ศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพของเขาหินปูนและถ้ำ เพื่อวิจัยความเป็นอยู่ของสิ่งมีชีวิต และการกักเก็บคาร์บอนรองรับการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ (Biodiversity of karsts and caves: Livelihood and carbon sequestration for climate change mitigation)” โดยมี ศ.ดร. สมศักดิ์ ปัญหา เป็นผู้อำนวยการแผนการวิจัย เพื่อขับเคลื่อนงานวิจัยเชิงลึกเพื่อรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พร้อมยกระดับความเข้าใจเรื่องยากให้กลายเป็นเรื่องใกล้ตัว

ล่าสุด คณะผู้วิจัยนำโดย ศาสตราจารย์ ดร.อัญชนา ประเทพ คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ พร้อมด้วย รศ.ดร.โสภาค จันทฤทธิ์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และ รศ.ดร.พงษ์ชัย ดำรงโรจน์วัฒนา จากคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ลุกขึ้นมาเปลี่ยนวิธีเรียนรู้แบบเดิมๆ จัดกิจกรรมประชุมเชิงปฏิบัติการสุดล้ำ ณ คณะวิทยาศาสตร์ ม.อ. เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2569 โดยดึงตัวแทนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในพื้นที่ โดยทีมบริหารและตัวแทนจากองค์การบริหารส่วนตำบล นาหมื่นศรี อำเภอนาโยง จังหวัดตรัง ซึ่งเป็นผู้ดูแลรับผิดชอบถ้ำเขาช้างหาย และบุคคากรจากคณะวิทยาศาสตร์ และผู้สนใจ มาร่วมวงแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันอย่างออกรส

ไฮไลต์สำคัญของการประชุมครั้งนี้ อยู่ที่การนำ “เกมและสถานการณ์จำลอง” มาใช้เป็นเครื่องมือปลดล็อกความเข้าใจเรื่อง “เครดิตความหลากหลายทางชีวภาพ” หรือ ไบโอเครดิต ให้เข้าใจง่ายและเห็นภาพชัดเจนที่สุด แทนที่จะเป็นการนั่งฟังบรรยายที่น่าเบื่อ ผู้เข้าร่วมกิจกรรมจะได้สวมบทบาทและทดลองตัดสินใจภายใต้ข้อจำกัดจริงๆ เพื่อมองเห็นจุดสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ธรรมชาติกับการพัฒนาเศรษฐกิจไปพร้อมกัน

ความเคลื่อนไหวครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของประเทศไทย ในการเตรียมความพร้อมให้ชุมชนท้องถิ่นและนักวิชาการก้าวทันกลไกตลาดสิ่งแวดล้อมระดับสากล ก่อนจะขยายผลองค์ความรู้สู่สังคมในวงกว้าง เพื่อให้ทุนทางธรรมชาติของไทยสร้างมูลค่าและดูแลโลกได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว